Este blog pretende contribuír a salvar palabras de noso que teñan a punto de morrer porque a xente nova nun las conoce ou cuase nun las usa.

Agradecemos a colaboración de todos. Podedes aportar palabras novas, comentar as esistentes ou faceryes correccióis. Tamén podedes amecer datos interesantes sobre as palabras que recoyamos: exemplos d'uso, acepcióis diferentes, comentarios sobre a construcción gramatical ou cualquera outra cousa que vos pareza relevante.

Solo admitimos palabras que nun teñan xa recoyidas nestas recopilacióis:

- Suárez Fdez., X. M. (1996): Vocabulario de Mántaras (Tapia).
- Díaz López, J. & M. García Galano (1996): Vocabulario d'A Roda.
- Fernández Vior, J. A. (1998): Vocabulario da Veiga.
- Álvarez Lebredo, M. C. (2003): "Pequena contribución léxica al galego asturiano".

Nel índiz alfabético d'etiquetas podedes topar fácilmente as que vamos publicando.

Amáis de palabras, recoyemos ditames y espresióis. Podedes enviar as vosas contribucióis por medio dun comentario a unha entrada concreta, ou a este correo:
currosenriquez.castellano@gmail.com

¡SALVEMOS EL GALEGO-ASTURIANO!








mércores, 3 de abril de 2019

ESCALDAFARRAPOS

                                 Resultado de imagen de dibujo reprimenda


s.m. Reprimenda forte, sermón, bronca pa corrixir a conduta d'alguén.

Ex.:  ¡Vaya escaldafarrapos que ye botóu el padre! Peró se nun foi pa tanto...



MAO

               


A palabra mao ta incluida nel espresión:

          poñer[ye] ben as maos encima [a alguén]

que s'usa pa dicir qu'alguén ten muita sorte, que ye vai muito ben na vida.

Esta espresión procede del costumbre d'impoñerye as maos a os nenos durante a ceremonia del boutizo, y asoméñase a espresióis casteyanas como "nacer con estrella", "tener estrella" ou "nacer de pie".

Ex.: ¡Inda acabache ayer d'estudiar y xa tas trabayando y ganando tantísimo! Puxéronche ben as maos encima, mía fiya. 





domingo, 10 de febreiro de 2019

LOUXA


Resultado de imagen de tejados antiguos de pizarra asturias  Foto tomada del blog Ibias, el lejano Oeste

A palabra louxa úsase nel espresión burlesca

         "unha cousa redonda como a louxa"

que se yes diz ás personas (especialmente aos nenos) que contestan de forma vaga usando a palabra "cousa" sen máis especificacióis.

Ex:  - ¿Qué teis, que te vexo roncieiro toda a tarde?
       - Nada.
       - Algo che pasará...
       - Unha cousa...
       - Unha cousa redonda como a louxa.





domingo, 27 de xaneiro de 2019

XUNTO



El espresión  por todo xunto  úsase, unida a verbos como "ter" ou "quedar", pra enfatizar lo pouco qu'hai dunha determinada cousa. É lo mesmo que dicir: 'namáis", 'contándolo todo', 'sin esqueicer nada', como s'aprecia nestos exemplos:

    1.  Ai, Dios, nun tía con qué fer a xanta: Tía dous ovos y un pedazo de pan por todo xunto.
    2. ¡Come a Dios polos pés! De toda a merenda deixóu por todo xunto media conquía de leite.
    3. Levaron todo. Na casa quedóu unha cama veya y un banquín por todo xunto.




MOZO

Resultado de imagen de dibujo sin orejas ni cuello


A palabra mozo aparece nel espresión humorística

          "bon mozo, sin oreyas nin pescozo"

que s'usa pra burlarse de quen chufa a guapura dun mozo que ta mui lonxe de ser tan perfecto como lo queren pintar.

Ex.:  -¡Pos vaya bon mozo que se botóu María!
        -Sí, sí, bon mozo, sin oreyas nin pescozo.



sábado, 17 de marzo de 2018

LEVAR


               

                   Resultado de imagen de pesando con una romana

Esiste unha espresión en galego-asturiano que, dende el sou sentido orixinal, foi ampliando os usos hasta utilizarse en contextos abondo diferentes. Tamos referíndonos al espresión

          Nada lo leva, nada lo trai.

Nun principio utilizábase pra falar da dificultá d'equilibrar a pesa ou balanza (tanto a romana como a de pratos), porque un pouco máis de peso nun lao ou noutro fía mover el fiel del sou sitio. Dende este sentido orixinal, el espresión empezouse a utilizar tamén en cualquer situación unde costa caro acertar col punto esacto ou unde é difícil ser precisos.

Por ex.:

- Has a deixar cocendo eso un pouco maís, que parece que ta inda crudo.
- Si lo deixo, vai tar durísimo, que xa me pasóu máis veces con esta masa: nada la leva y nada la trai.


Tamén s'utiliza nun sentido figurao, pra referirse a unha persona voluble, que cambia d'opinión con frecuencia ou que s'enfada con facilidá.

  - ¿Pos tas enfadao con Paco? Si tábades ben amigos hai un pedacín...
  - Boh... Nada lo leva, nada lo trai. Picóuse porque ye dixen qu'era unhos petardos os del Sporting...









     




CALDEIRO

                    Resultado de imagen de caldero con asa Asturias


A palabra caldeiro aparece nel espresión:

 (por) unde vai el asa, que vaya el caldeiro,

que quer dicir qu'unha vez que xa se perdéu algo, nun importa perdelo todo dafeito. A connotación máis clara é de resignación y s'utiliza al hora de tomar unha decisión que pode parece arriesgada ou pouco sensata, porque xa foi precedida d'outra acción que supuxo pérdida pra'l que la tomóu.

Ex.:

- ¿Vasme comprar tamén os zapatos y el bolso? ¡Peró si xa me comprache el vestido y a chaqueta y foron carísimos!

- Anda, nía, anda; por unde vai el asa, que vaya el caldeiro...


Asoméñase al espresión casteyana "De perdidos al río".






mércores, 17 de xaneiro de 2018

PICOFURÓN


                 Resultado de imagen de dendrocopos major

s.m. Cualquera das distintas especies d'aves da familia das Picidae que viven nel occidente d'Asturias, que se caracterizan por furar a madera dos árboles col sou pico.


[Esta palabra xa la incluíramos nel vocabulario recoyido en Lletres Asturianes nº 84, peró nun sentido figurado, condo s'utiliza como insulto referido ás personas con un focico pronunciado. Faltábanos el sentido recto da palabra, que recoyemos agora].

RESQUICIO


s.m. Refugayo, resto, pedazos mui pequenos que quedan d'algo máis grande. (Úsase muito en plural). Exs.: Nun deixóu del pastel máis qu'os resquicios. // Vai comprar azucre, que nun queda nin resquicio.


[Nesta palabra temos un bon exemplo de falsos amigos entre el casteyano y el galego-asturiano. Resquicio en casteyano é unha regandixa pola que se pode ver, ou unha abertura estreta entre a porta ou ventá y el sou marco. Namáis en Venezuela -según os datos dos diccionarios da lingua española- a palabra 'resquicio' ten el mesmo significao del galego-asturiano, ou un signifcao mui asomeñao.]





domingo, 5 de novembro de 2017

BRANCAL


Resultado de imagen de hombre  vestido de blanco

adx. De color branca.

Ex.:  -Ei nos vén Manolo todo brancal cua camisa dos domingos. Á Manolo, pos nun teis más calzóis qu'esos, ho? 


[NOTA: En galego, ese adxetivo úsase pra referirse ás queirotas, pra estremar as que tein flores brancas das qu'as tein moradas. En asturiano úsase el adxetivo blancal pra referirse ás castañas con arizo branco y pouco pincho. En galego-asturiano, chámase herba brancal á especie herbácea Holcus Lanatus, como recoye Xosé Miguel Suárez nel sou blog Herbas y florías. En todos os casos, brancal úsase pra referirse a algo de color branca ou abrancazada. Peró el uso que recoyín eu en Salave ten un valor máis xeneral, pos indica que non solo se limita ás especies vexetales senón que se pode aplicar a cualquer cousa de color branca].