COCIEIRO, -A

A cocieira quere casar

As crencias y supersticióis populares, al espresarse verbalmente, entran tamén a formar parte del léxico dunha lingua y deben ser descritas se queremos ter un dominio pragmático dela. Sin chegar a ser locucióis, frases feitas ou ditames, poden constituir frases proverbiales, enunciados máis ou menos fixos, próximos ás paremias, que caracterizan a unha variedá lingüística frente a outras emparentadas.

Unha destas crencias populares ten que ver coa comida salada. Condo un alimento ten esceso de sal, tradicionalmente botáseye a culpa a qu'acocieira ta devecendo por atopar casorio. Curiosamente, esta crencia nun é esclusivamente de noso, senón que, con algunhas variacióis, aparece noutras linguas y culturas, ás veces lonxe da nosa terra; peró, mentres qu'a mayor parte das linguas falan simplemente del namoramento del cocieiro ou cocieira, el galego-asturiano fai unha mención esplícita á voluntá de casar. 

Poden darse varias esplicacióis a esta crencia, dende remontarnos al antigüedá condo el sal era considerado un afrodisíaco hasta pensar qu'os namoraos tein alterao el gusto y necesitan botar muito sal pra percibirye el sabor á comida, anque lo máis estendido é pensar que tán distraídos y nun se decatan de lo que fain. Por eso salan varias veces á comida, porque nun tán pensando en lo que celebran. 

Os alemáis, por exemplo, tein un ditame sobre el asunto: «Ist die Suppe versalzen, ist der Koch verliebt» (= 'Sopa salada de máis, cocieiro namorao'). Tamén os rusos comparten esta crencia y, condo alguén proba a comida y la topa salada, pergúntanye al cocieiro:

• Ты влюбился?» (pronunciación aprosimada: Ty vliubílsia? (= Namoráchete? — si es home "Tas namorao?") ou
• «Ты влюбилась?» (pronunciación ¿Ty vliubílas'? (= Namoráchete? — si es muyer. "Tas namorada?").

  Tamén esiste el ditame: Пересолила — значит, влюбилась» (Peresolila — znachit, vlyubilas = "Se lo salache de máis, é que te namorache). Os folcloristas rusos esprícanlo por qu'antano el sal era produto de luxo y a cocieira namorada pecaba de xenerosidá: era arrogante al másimo y agasayaba al sou pretendente con abundancia de sal na xanta. 

Nalgunhas linguas toma a forma de ditame formado por frases que cain en copra. É el caso del español:

                                    Comida salada  / cocinera enamorada

Tamén en alemán pode formularse de xeito rimado:

                                  Wenn das Essen salzig ist  / bist du verliebt

 

                                  "Se a comida ta salada, tas namorada"

Nel caso del galego-asturiano, a rima pode darse entre a palabra "sal" y el verbo "casar". Condo alguén se queixa da comida, pode contestarse coa fórmula descrita:

                                -- ¡Esto ten muito sal!

                                -- É qu'a cocieira quer casar.

                               --Botácheye muito sal!

                               --Será que quero casar...