COCHA

 

  

  A palabra cocha (sustantivo que designa a fema del cocho) significa coloquialmente sorte estraordinaria. Utilízase en esclamacióis condo se considera que lo qu'alguén conseguíu foi por casualidá, sin merecelo realmente.

      --¡GANAMOS!

      --Anda, cala, ¡vaya cocha que tuvestes...!

      --Regaloume outra bici el meu padrín.

      --Qué cocha.. ¡Quén me dera!

É equivalente al casteyano potra. A orixe debe de tar na importancia que tía nel pasao ter unha cocha parideira na casa, pos era garantía de sustento y riqueza pra unha familia. É curioso qu'esta espresión ten el sou equivalente noutras linguas, como el alemán schwein haben (literalmente 'ter cocho'), que ten esactamente el mesmo uso qu'a nosa. 

        

CRISE / CRIS

 

    Agora que faltan poucas horas pral tan esperado "eclipse" total, é un bon momento pra nembráremos qu'a palabra de noso é crise ou cris.

  Tamén temos el verbo crisar, qu'entre outras cousas, significa 'quedar temporalmente cego pol efecto dunha luz forte'. Tamén significa quedar afatao por unha sorpresa. 

[Estas palabras xa tán recoyidas nos vocabularios publicaos, como en el Vocabulario de Mántaras de Suárez Fernández ou nel Diccionario del Galego de Asturias de Varela Aenlle. Como excepción, amecémoslas á Salvadeira pol interese qu'este fenómeno astronómico provoca na xente.]

ONZA (DE BON SANGRE)

 

A palabra onza, que designa unha medida de peso del noso sistema tradicional y equivalía máis ou menos a 28 gramos (1/16 libras), forma parte del espresión

                    tomar unha onza de bon sangre

que s'utiliza pra referirse al feito de tar disfrutando sin fer nada productivo. Fai referencia a un tempo de descanso entre os trabayos del día que sirve pra repoñer forzas y ter máis enerxía. 

Ex.: 

--A nía, qué tas fendo ei sentada?

--Xa ves..., tou tomando unha onza de bon sangre.

TRATO

 

s.m. Mercancía, xénero col que se comercia. 

Exs.:  (Nel mercao)

         --Ah, nía. Dame dous repolos.

         --Espera, muyer... Nun ves qu'inda nun coloquén todo el trato?  //

          --Parade, nenos, sacádevos d'ei. Xa vos dixen que nun me pasásedes por riba del trato.

LEGRUME

 

s.m. Licor, xarabe, líquido pra beber. 

 Ex.: Bótame un pouco dese legrume.

NOTA ETIMOLÓXICA

Anque podería pensarse qu'a raíz desta palabra é a mesma qu'a da propia palabra licor (latín LIQUOR: 'licor', 'augua', 'caldo','zume' / verbo LIQUOR 'destilar', 'volverse líquido'), con adición del sufixo -ume, parécenos máis probable que seña unha deformación del sustantivo negrume ('sustancia de color escura'). El punto d'articulación das consonantes N/L é el mesmo y non son raros os fenómenos de sustitución dunha por outra en procesos de disimilación de nasales (ANIMA>alma). A favor d'esta hipótesi temos a esistencia en galego da palabra legrumante (<NIGROMANTE) pra designar a un bruxo, unha persona que practica a maxia. Tamén s'utiliza en galego legrumante (coas súas variantes negrumante, megrumante y degrumante) como sinónimo de "farsante" y pra designar un ser mitolóxico asociado ás tormentas (como el noso nubreiro). A orixe da palabra legrume podería tar, por tanto, na color escura de certos licores y xarabes. Ademáis, contén certo matiz despectivo, de líquido pouco apetecible de beber, como sucede col sustantivo beberaxe.