Este blog pretende contribuír a salvar palabras de noso que teñan a punto de morrer porque a xente nova nun las conoce ou cuase nun las usa.

Agradecemos a colaboración de todos. Podedes aportar palabras novas, comentar as esistentes ou faceryes correccióis. Tamén podedes amecer datos interesantes sobre as palabras que recoyamos: exemplos d'uso, acepcióis diferentes, comentarios sobre a construcción gramatical ou cualquera outra cousa que vos pareza relevante.

Solo admitimos palabras que nun teñan xa recoyidas nestas recopilacióis:

- Suárez Fdez., X. M. (1996): Vocabulario de Mántaras (Tapia).
- Díaz López, J. & M. García Galano (1996): Vocabulario d'A Roda.
- Fernández Vior, J. A. (1998): Vocabulario da Veiga.
- Álvarez Lebredo, M. C. (2003): "Pequena contribución léxica al galego asturiano".

Nel índiz alfabético d'etiquetas podedes topar fácilmente as que vamos publicando.

Amáis de palabras, recoyemos ditames y espresióis. Podedes enviar as vosas contribucióis por medio dun comentario a unha entrada concreta, ou a este correo:
currosenriquez.castellano@gmail.com

¡SALVEMOS EL GALEGO-ASTURIANO!








mércores, 3 de marzo de 2021

SANTO

  





 El adxetivo santo úsase nel espresión 


                   santo dos pés queimados.


É un uso irónico que sirve pra retrucarye a alguén que se chama a sí mesmo "santo", querse dicir, que chufa de portarse ben y nun fer daqué de ruín. É evidente qu'el qu'usa esta espresión considera qu'el outra persona nun ten muito de búa y qu'el sou sito é, máis ben, el inferno.

   Exs: 

       1.

               - ¿¿Eu?? ¡Qu'iba ferlo eu, que sou un santín...!

               - Sí, sí, santín dos pés queimaos...


        2.

               - Déixaye ir col mozo. ¡Si é un santo!

               - Dirás un santo dos pés queimados. Anda, méteye el dedo na boca...

            

              





    

martes, 2 de febreiro de 2021

MAL

 




A nosa palabra tradicional pra referirse á enfermedá é mal. Ex.: Nun sei qué mal ten. que os médicos nun ye poden fer nada. Este significado ta recoyido, entre outros, nel Vocabulario da Veiga de Fernández Vior (1998) y tamén esiste en casteyano, unde xa nun s'utiliza muito na fala habitual (sí na lingua culta ou literaria), mentres qu'en galego-asturiano sigue sendo unha palabra usual nas conversacióis diarias. Peró nun la traigo hoi á Salvadeira por ela mesma, senón porque forma parte dun ditame que nun queremos que s'esqueiza:

                       El mal apanda cabalos.

Quer dicir que cualquera, hasta el máis forte y el que ten máis enerxía, condo ta malo de gravedá, achícase, nun ten agayo pra nada y nun ye queda máis romedio qu'asosegar y tar parao, sin trabayar nin fer miga.


domingo, 20 de decembro de 2020

EMPERICOLA(D)O, -A


 adx. 1. Qu'é máis alto de lo normal y acabao en pico ou punta. Ex.: Vaime a Laura comprar unha bobina de filo branco, qu'este carrete empericolao que coyín nos chinos nun me val pr'á máquina. // Á Ovidio, nun me poñas ese repolo; miyor quero ún destos empericolados. // ¿Pos d'únde sacache ese árbol de Navidá tan empericolao?




2. Mui pinoso [un tarrén, unha costa, unhas escaleiras...]. Ex.: Fun verye a casa, peró quedén nel piso de baxo. ¡Eu nun subo por aquelas escaleiras todas empericoladas! // ¿Fuche de vacacióis a San Francisco? ¿Y tuviche naquela caye empiricolada que sal nas películas?











¡FELICES PASCUAS!











venres, 4 de setembro de 2020

LAGAMAR

 

     Suspendido por un terreno de juego encharcado el Valdelacalzada-Arroyo | Hoy


s. m. 1.  Masa d'augua salada estancada. 2. Fig. Chagoza; tarrén ou prao chen d'augua. 

 Ex.: Deixou un grifo aberto y condo entrén nel baño... Aquelo, mialma, parecía un lagamar. // Chovéu a doiro toda a mañá y ta el campo feito un lagamar.  // Hai que suspender el partido se nun ques que xuguemos nun lagamar. 



mércores, 24 de xuño de 2020

RELAXAR

10 beneficios y propiedades del Jengibre - INCREÍBLES!!


v. tr. Provocar [un alimento] indixestión ou dixestión pesada acompañada de refluxo gástrico.


NOTAS D'USO:
Úsase en oracióis transitivas unde el SUXETO é [el alimento] y el COMPLEMENTO é [el estómago].

  Ex: Nun me botes congro, que sempre me relaxa el estómago.

Tamén s'usa en construcióis medias, unde el SUXETO é [el estómago]:

   Ex.: Eu nun vou recuncar, nun vaya relaxárseme el estómago.

 

domingo, 22 de marzo de 2020

CHEIRAMETODO


Resultado de imagen de emoticono tapandose la nariz   


  Ser un cheirametodo é ser un reparón, un repunante, unha persona que a todo ye pon perós. 2.Tamén s'utiliza para referirse a unha persona estirada, que se ten por superior aos demáis; unha persona fachendosa qu'evita á xente ou as situacióis que considera non axeitadas para ela, por inferiores ou ruías, y que lo fai ver con xestos ou palabras.





  As dúas acepcióis aplícanse tanto a homes como a muyeres. Ex.:

   Esa é unha cheirametodo; nun quer que la vexan con nosoutras porque ye dá vergonza.

Tamén esiste a variante todomecheira, igualmente aplicada a homes y muyeres: un todomecheira / unha todomecheira. Esta variante é máis usada modernamente, mentres qu'el outra xa nun s'escuita tanto y é importante "salvala".



martes, 8 de outubro de 2019

FOCO

                     Resultado de imagen de dibujo comer mucho


El adxetivo foco, que significa 'profundo', tamén pode referirse a personas condo forma parte del espresión

                foco hasta as uñas

que quer dicir 'persona que come muito y parez que nunca ten fartura'. É asomeñao a comichón, golitrón ou fartón, peró sempre col matiz de que a persona parez que nunca dá matado a fame.

MATAR

        Resultado de imagen de dibujo tener mucha hambre


  Esiste unha espresión en Tapia que se diz despós de comer condo se tein muitas ganas:


                            Matén a quen me mataba.


Evidentemente, fai referencia á fame sin nomala, lo que supón un exemplo curioso de alusión y de xogo de palabras na fala popular.


domingo, 29 de setembro de 2019

XA TA

                                  Resultado de imagen de ternerita


En Tapia y a súa contornada úsase unha espresión burlúa pra contestar a quen diz: "Xa ta".


Pos se é xata, pral ano que vén é vaca.


Ex.:  - ¿Veis ou nun veis? Acaba eso, que teño que marchar.
         - Espera, ho, que xa ta.
         - Pos se é xata, pral ano que vén é vaca.







sábado, 21 de setembro de 2019

REGALAR

                                                         
Resultado de imagen de regalo interrogación

  Con regalar faise un xogo de palabras coas dúas acepcióis del verbo (doble sentido):

         1. Fer un regalo a daquén.
         2. Abrir muito os oyos.

A quen quere saber qué ye regalaron a alguén pola ocasión que seña (Reyes, aniversarios...) contéstaseye deste xeito:

         - ¿Qué che regalaron?
      -  Os oyos.

É outra contestación burlúa das muitas qu'esisten en galego-asturiano y que tamos recoyendo na Salvadeira.