A salvadeira

Este blog pretende contribuír a salvar palabras de noso que teñan a punto de morrer porque a xente nova nun las conoce ou cuase nun las usa.

Agradecemos a colaboración de todos. Podedes aportar palabras novas, comentar as esistentes ou feryes correccióis. Tamén podedes amecer datos interesantes sobre as palabras que recoyamos: exemplos d'uso, acepcióis diferentes, comentarios sobre a construcción gramatical ou cualquera outra cousa que vos pareza relevante.

El blog recoye namáis palabras que nun teñan xa incluidas nestas publicacióis:

- Suárez Fdez., X. M. (1996): Vocabulario de Mántaras (Tapia).
- Díaz López, J. & M. García Galano (1996): Vocabulario d'A Roda.
- Fernández Vior, J. A. (1998): Vocabulario da Veiga.
- Álvarez Lebredo, M. C. (2003): "Pequena contribución léxica al galego asturiano".

Ás publicacióis anteriores amecemos dende el ano 2022, el Diccionario do Galego de Asturias, de Carlos Varela Aenlle, publicado pola Universidá de Vigo, unha obra ben completa que contén léxico de cuase todos os vocabularios que se foron editando na nosa zona d'Entrambasauguas, ademáis de datos recoyidos pol autor nunha investigación rigurosa y exhaustiva. Esta incorporación supón qu'a partir d'agora nun aparecerán na Salvadeira palabras ou espresióis contidas en Varela (2021), peró nun eliminamos as entradas que se foron publicando en anos anteriores á aparición desa obra.

Nel índiz alfabético d'etiquetas podedes topar fácilmente todo el material que vamos publicando. Amáis de palabras, recoyemos ditames y espresióis. Podedes enviar as vosas contribucióis por medio dos comentarios.

xoves, 9 de xaneiro de 2014

RANCHO

s.m. Conxunto de pescaos menudos de diferentes especies que se pescan ou se venden al memo tempo.

- ¿Qué pescao trouxo hoi Manolo?
- Rancho: unhas poucas de xulias, fanecas, algún sarguín pequeno y algo de pinto.

AZARAPAYAR

v.tr. 1. Fer [unha cousa] comoquera, sin cuidao.

Ex.: -¿Xa recoyéu todas as cousas?
-Azarapayóu todo nun momento pra poder salir.

2. Particularmente, pronunciar sin claridá; articular os sonidos da fala de xeito mui rápido y confuso. Ex.: Azarapaya muito al falar.

PERFIYAR o PORFIYAR

v. tr. Adoptar a un neno como fiyo propio. Ex.: Contoume mía madre que esa rapaza fora porfiyada por unha tía, porque os padres nun la podían manter.

[Todos os vocabularios consultaos (Suárez; Fdez. Vior; Acevedo y Fdez; Díaz López y García Galano) contéin namáis a forma prefiyar, peró tamén se rexistran as formas perfiyar y porfiyar.]

luns, 16 de decembro de 2013

RASCO

s.m. Rede larga y estreta pra pescar pescao de tamaño mediano, como zarretas, fanecas, xulias, etc.

CAMÁNDULA

s. m. y f. Persona pouco amiga de trabayar; folgazán.

RODIYO

s.m. Trapo utilizao na cocía pra secar ou limpar. SIN.: corra.

ESCORNAR

v.tr. Quitar os cornos [a un animal] || 2. v. prnl. Esforzarse muito pra conseguir algo. (S'utiliza especialmente pra referirnos a un esforzo intelectual). Ex.: Tuvo escornándose toda a tarde pra ver cómo podíamos amañar un belén guapo con tan pouco musgo.

sábado, 7 de decembro de 2013

ESPARAR

v.tr. Estender [el apareyo] pra ir meténdolo aberto nel barco.

[Na foto qu'ilustra a entrada, dúas tapiegas esparando el rasco. Foto cedida por José Manuel Fraga, a través del sitio facebook "Nel banco da rula".]

APAREYO

s.m. Conxunto d'instrumentos qu'utilizan os marineiros pra pescar, como redes ou palangres.

luns, 25 de novembro de 2013

PESCADA

s.f. (Merluccius Merluccius) Pez da familia dos teleósteos, de corpo alargao y de color gris agá nel ventre, unde é abrancazao. É mui apreciao na cocía.

A palabra pescada foi desaparecendo, sustituida por merluza, común col castellano, peró inda hai xente que la recorda. Ademáis, esiste na nosa terra unha cántiga popular que dice:

Pepe Repepe,
camisa cagada,
foi á cocía
lamber a pescada.
Tanto lambéu
qu'el pote rompéu.